Veranderingen brandweerzorg Moerdijk
15 jaar na het verwoestende incident bij Chemie-pack, zet de ontwikkeling op het gebied van veiligheid en brandweerzorg op Port of Moerdijk door. Voor deze ontwikkeling is nu ook een externe dienstverlener aangetrokken. Deze zal met specialistische kennis op het gebied van brandweerzorg en industriële veiligheid de bedrijfsnoodorganisaties ondersteunen. Ook wordt het inzetgebied van de brandweerpost Moerdijk vergroot. De havenmeester van Port of Moerdijk, Tabe de Jager, de voorzitter van de Stichting Bedrijfsbrandweerzorg Moerdijk (SBM), Patrick van Liere en de Districtsmanager van de Veiligheidsregio Midden West Brabant (VR-MWB), Eric van Zundert blikken vooruit op deze volgende stappen richting een nog veiliger haven. Hoe zien zij de huidige ontwikkeling en de mogelijkheden die ontstaan voor de betrokken bedrijven?
Post Moerdijk Haven, brandweereenheid Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant.
Chemie-pack tot nu
Sinds de brand bij Chemie-pack is er veel veranderd in het havengebied. Over de ontwikkeling van de brandweerzorg in het havengebied zijn zowel Van Liere als De Jager positief gesteld. Zo stelt de Jager: ,,Ontwikkeling gebeurt continu, zowel in brandweerzorg als in de middelen die daarvoor beschikbaar zijn. Het incident als ijkpunt voor versterking komt verder weg te liggen, en nieuwe ontwikkelingen dienen zich aan. De rol van de brandweerpost hier in Moerdijk zal niet veranderen. De hoofdtaak blijft industriële incidentbestrijding door beroepsbrandweermannen van de Veiligheidsregio Midden-West Brabant. Op dit moment is het inzetgebied van de post primair beperkt tot de haven, maar vanaf januari zal dit doelgebied groter zijn. Hierdoor zullen de beroepsbrandweermannen meer op uitruk zijn, wat goed is voor hun ervaring. Er worden natuurlijk wel aanvullende maatregelen genomen, bijvoorbeeld herbezetting door vrijwilligers, zodat de veiligheid hier in Moerdijk er niet onder lijdt als de brandweer elders uitrukt.” Van Liere vult aan: ,,Onze leden kijken nu bijvoorbeeld ook anders aan tegen stationaire blus- en veiligheidssystemen, in plaats van een duurdere optie zoals vroeger wordt nu meer gekeken naar de mogelijkheden als sneller inzetbare manier van detectie en incidentbestrijding, die ergere schade kan voorkomen. Als brandweerman is het belangrijk om continu goed te oefenen, en af en toe daadwerkelijk industriële incidenten te bestrijden, om zo ervaring op te doen.”
Havengebied en Logistiek Park Moerdijk.
Vormgeving bezetting beroepspost
Zoals al eerder genoemd zal de beroepsbrandweer van Post Moerdijk Haven vaker uitrijden voor incidenten buiten het havengebied en minder op en rond de kazerne zitten. Van Zundert geeft aan: ,,In de huidige vorm is het de vraag of de tijd van onze brandweermensen optimaal wordt besteed en of daar voldoende ‘praktijk’ in zit. Door het doelgebied te vergroten zullen zij beter ingezet kunnen worden, andere posten kunnen ondersteunen én de brandveiligheid in de haven vergroten.” De Jager zei hierover: ,,Het zal er in deze opzet in de toekomst alleen maar veiliger op worden. Er zijn hier de nodige uitrukken, maar niet altijd voor grote industriële incidenten. Gelukkig maar. Als brandweerman is het belangrijk om continu goed te oefenen, en ook daadwerkelijke industriële incidenten te bestrijden, om zo ervaring op te doen. De beroepsbrandweer zal ook in andere industriële gebieden moeten optreden en zo ervaring op doen.” Als de beroepsbrandweer op uitruk is, zal de post bemand worden met vrijwilligers uit de omliggende posten die ook specialistisch zijn opgeleid voor industriële incidenten. De veiligheidsregio ontwikkelt een nieuw curriculum voor opleiding en training voor Industriële Brand Bestrijding dat beroeps en vrijwilligers zullen doorlopen. Zo wordt de bezetting en het kennisniveau van de post altijd gegarandeerd. ,,Met een snelle aansluiting van vrijwilligers op de beroepsbezetting zorgen we voor een continue dekking in industriële incidentbestrijding in het havengebied. Met het nieuwe curriculum garanderen we ook dat aan kennis op het gebied van industriële incidenten geen gebrek is”, aldus van Zundert.
Tabe de Jager is sinds dit jaar havenmeester en manager veiligheid bij Port of Moerdijk. Hij neemt jaren ervaring in HSSE mee bij zowel de haven van Sohar, Oman, als de haven van Rotterdam.
Investeringen in stationaire systemen
De categorie Seveso- en ARIE-bedrijven moet een balans vinden tussen veiligheid via systemen en veiligheid via mobiele capaciteit. Door de wijzigingen in hoe de brandweerzorg wordt vormgegeven in Moerdijk, zien de havenmeester en de voorzitter van de SBM een verschuiving plaatsvinden naar stationaire systemen. De Jager geeft aan: ,,Bij een groot incident is een investering in systemen daardoor belangrijk, omdat deze systemen direct inzetbaar zijn waar een response organisatie gealarmeerd moet worden en moet aanrijden, wat altijd een aantal minuten kost. Direct inzetbare systemen zijn hierdoor altijd veiliger. Deze stationaire systemen kunnen systemen zijn die blussen maar ook die processen veiligstellen. De grote bedrijven met de grootste risico’s hebben door de nieuwe samenwerking meer redenen om in deze systemen te investeren, aangezien zij moeten voldoen aan allerlei wetgeving, zoals ingegeven door ARIE en Seveso.” Van Liere is het hiermee eens en heeft nog een toevoeging: ,,De bedrijven met de grootste risico’s investeren extra in systemen die juist van tevoren ingrijpen. Door deze extra fail safes nemen de kansen op grote incidenten nog meer af.”
Voertuig SBM voor het haven- en industriegebied: SIV met mogelijkheid van CAFS.
Samenwerkingen met brandweerorganisaties in het gebied
Als onderdeel van de verdere ontwikkeling van samenwerking binnen en rondom Moerdijk wordt ook gekeken naar andere industriële incidentbestrijdingsorganisaties. Er zijn voorbeelden genoeg, van de Gezamenlijke Brandweer in Rotterdam, bedrijfsbrandweren bij Sitech en DOW en, nog dichterbij voor Moerdijk, de bedrijfsbrandweer van Shell Moerdijk. De veiligheidsregio is natuurlijk al sterk verbonden met de andere regio’s en de landelijke overlegstructuren. Van Zundert geeft aan: ,,Interregionale samenwerking is een vanzelfsprekendheid binnen de veiligheidsregio’s. Hier is de GRIP structuur ook voor bedoeld, om dit zo goed mogelijk te faciliteren. Laatstelijk is hier een nieuw netwerk aan toegevoegd: het Netwerk Industriële Incidentbestrijding (NII) dat regio’s met Seveso-bedrijven bij elkaar brengt. Voor specialismes zoals natuurbrandbestrijding, scheepsbrandbestrijding en industriële brandbestrijding zijn dit type samenwerkingen cruciaal, voor de uitwisseling van kennis, ervaringen en netwerken en zicht op elkaars operationele capaciteiten.” Zowel Van Liere als De Jager zien grote voordelen in het aangaan van relaties in de koude fase en het beschikbaar stellen aan elkaar van kennis en capaciteiten. De Jager ziet hier ook een rol voor het havenbedrijf: “Niemand staat zelfstandig gesteld voor een escalerend industrieel incident. En kennismaken moet niet pas tijdens een incident plaatsvinden. Vanuit het havenbedrijf en SBM kunnen wij faciliteren dat deze contacten vroegtijdig worden gelegd. Ook hier geldt dat dit vanzelf leidt tot meer oefening, ervaring, kennis en voorbereiding voor de brandweer en daarmee een veiligere haven.”
Eric van Zundert is ruim 30 jaar onderdeel van de brandweer in Brabant, operationeel als Hoofdofficier van Dienst en Leider Copi, laatstelijk in de rol van Districtsmanager Markiezaten, waar Port of Moerdijk onderdeel van uitmaakt.
De nieuwe dienstverlener
Voor het ondersteunen van de noodorganisaties van SBM-ledenbedrijven, is gekozen voor Falck Nederland. Van Liere ziet het als volgt: ,,Er wordt gefocust op preventie, samenwerking en investeringen. Het programma is gericht op ‘Response & Continuïteit’. Ook is er de mogelijkheid op eventuele hulp bij incidenten in de vorm van specialistische kennis ter ondersteuning van de bedrijfsnoodorganisaties. Het is niet zo dat er straks twee brandweren naast elkaar in de kazerne zitten. Falck neemt een ondersteunende rol op zich, in plaats van een repressieve en richt zich op de inzet van de bedrijfsnoodorganisaties van de bedrijven. Zij zullen hun kennis delen met alle ledenbedrijven, niet alleen de bedrijven met de grootste risico’s.
Patrick van Liere is al jaren betrokken bij de SBM vanuit zijn functie als HSE-engineer bij LyondellBasell en daarvoor als toezichthouder op veiligheid vanuit de gemeente Moerdijk en de OMWB.
Er zijn natuurlijk bijna 400 ledenbedrijven, elk met verschillende risico’s. Het kan natuurlijk niet dat Falck bij ieder bedrijf een dagje meeloopt, hier hebben de meeste bedrijven ook helemaal geen behoefte aan.” In plaats daarvan zal de aandacht van Falck verdeeld worden over de verschillende soorten bedrijven, met specifieke aandacht voor de hoog risico bedrijven en meer algemene veiligheidsmomenten met de bedrijven met een lager risico. De support van Falck wordt zowel individueel als is collectieve sessies aangeboden, zodat alle bedrijven daar baat bij hebben. ,,Hierdoor denken bedrijven na: Hoe moeten wij ons voorbereiden en onze dienstverlening gaande houden?”
Van incidentbestrijding naar continuïteit
Volgens de havenmeester van Port of Moerdijk wordt de focus voor de bedrijven verplaatst van incidentbestrijding naar bedrijfscontinuïteit. Een veranderende kijk die breder plaatsvindt, meent De Jager: ,,Dit is een verschuiving die bij bedrijven in crisismanagement gebeurt, door veranderende visie, maar ook door druk vanuit wetgeving, bijvoorbeeld de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten. Hierdoor denken bedrijven meer na: Hoe kunnen wij onze dienstverlening gaande houden en wat betekent dat voor de voorbereiding en de noodorganisatie? Veel bedrijven zijn hier al langer mee bezig, zowel hier als in de rest van Nederland.” Volgens de SBM gaan ook de ledenbedrijven aan de slag met deze verschuiving, Van Liere zegt hierover: ,,Hoe zorg je inderdaad dat je als bedrijf aan de voorkant iedereen zo goed mogelijk voorbereid hebt en de risico’s inzichtelijk hebt. Maar ook dat, in het geval van een incident, zo snel mogelijk weer de normale gang van zaken draaiende hebt. Bij beide zaken zal Falck gaan ondersteunen.”
Industrie in havengebied Moerdijk.
Conclusie
Uit het gesprek dat is gevoerd met Van Liere en De Jager, blijkt een vertrouwen in de toekomst van de samenwerking op brandweerzorg binnen Port of Moerdijk. Waar voorheen veel veiligheidscapaciteit geconcentreerd was op de Post Moerdijk Haven, wordt dat nu meer uitgesmeerd over de bedrijven in het gebied. Met verschillende mogelijkheden en robuuste plannen zal, samen met partners zoals de veiligheidsregio en Falck Nederland, hard worden gewerkt om de haven van Moerdijk nog veiliger te maken.
Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Kappetijn Safety Specialists (KSS).
