Damen’s electric Waterbus: efficiënt en zero emissie
De Waterbus 2907 Electric veroorzaakt geen uitstoot en produceert een minimale golfslag.
Op de Wereldhavendagen in Rotterdam namen vele belangstellenden een kijkje aan boord van de elektrische sleepboot Aqua Pollux en de elektrische Waterbus. Experts legden uit hoe emissievrije scheepvaart vandaag de dag al in de praktijk wordt toegepast. Tijdens een rondleiding op de elektrische Waterbus sprak Seaport met Jan van Ooijen, Product Portofolio Manager City Ferries bij Damen Shipyards. De Waterbus 2907 Electric veroorzaakt geen uitstoot en produceert een minimale golfslag. De eerste volledig elektrisch aangedreven Waterbus werd medio maart gepresenteerd bij Damen Shiprepair Amsterdam. Het bedrijf ontving voor de ontwikkeling een bijdrage uit de Subsidie Duurzame Scheepsbouw.
,,Deze Waterbus is dit jaar afgerond op onze werf in Gorcum. De ferry is op speculatie gebouwd. Het is niet zo vreemd om een schip op voorraad te bouwen, zeker wanneer er heel veel ontwikkeling in zit. Het neemt tijdsdruk weg, waardoor je alles extra goed kan testen en uitgebreid proef kan varen voor er uiteindelijk een bestemming voor wordt gevonden,” aldus Jan Van Ooijen. Zeker voor openbaar vervoer over water is elektrificatie belangrijk. De nieuwe duurzame verbindingen zijn aantrekkelijk voor zowel toeristen als forensen. Met de Waterbus kunnen 130 passagiers worden vervoerd. Daarbij ligt de focus op openbaar vervoer in stedelijke gebieden met binnenwateren, zoals in de regio’s Amsterdam, Rotterdam, Hamburg en Parijs.
Fragment uit de 49e Wereldhavendagen in Rotterdam. Foto Anne Reitsma
Comfort
Damen besteedde veel aandacht aan het comfort voor passagiers. Jan wijst op het grote dek voor fietsen, inclusief laadpunten voor elektrische fietsen. In gebieden waar minder fietsen meegaan, kan het aantal zitplaatsen worden uitgebreid. ,,’Voor elke fiets die er op gaat, gaan er twee mensen af’. De Waterbus is ideaal om als forens te gebruiken. Het is heerlijk om op het schip je laptop uit te klappen,” vervolgt hij bij de comfortabele werkplaatsen voor de passagiers, inclusief diverse stopcontacten om laptop en telefoon op te laden. Jan is hoofdontwerper van het schip. Daarbij overziet hij alle ontwerpdisciplines, zowel exterieur als interieur. ,,Zoals in elk ontwerp wordt er van alle disciplines een afweging gemaakt van wat belangrijk is, rekening houdend met onder andere comfort, esthetiek, en ergonomie. Zo wordt het team mede gevormd door industriële vormgevers en ergonomie- en styling-specialisten.”
Bedrijfszeker
Hoe ver staat de elektrificatie van de maritieme sector? Jan van Ooijen, werkzaam voor de afdeling Fast en City Ferries, legt uit ,,Elektrische schepen kunnen heel bedrijfszeker opereren, zeker bij een lange termijn visie. Met zo’n schip kan men tientallen jaren opereren, waarbij er veel op energiekosten wordt bespaard. Er zijn geen brandstofkosten en nauwelijks onderhoudskosten. Zeker als een schip veel vaaruren maakt, worden de kosten ruimschoots terugverdiend. Elektrificatie werkt niet voor alle schepen, maar bij een vast vaarprofiel in de havens van stedelijke gebieden is het goed te doen.”
Laadinfrastructuur
Welke uitdagingen komen kijken bij de overstap naar emissievrije vaartuigen? ,,Laadinfrastructuur. Net als bunkerstations, moeten er verschillende plaatsen zijn waar je schepen kunt laden. Bovendien is netcongestie ook in de maritieme sector een probleem.” Damen Shipyards participeert dan ook in het Charging Energy Hub-project, waarin dertig partijen samenwerken aan batterijlaadvoorzieningen die de piekbelasting op het elektriciteitsnet reduceren.
Jan van Ooijen aan boord van de elektrische Waterbus, aan de Innovatiekade tijdens de Wereldhavendagen in Rotterdam.
Doorontwikkeling
Damen Shipyards beschikte al over zes hybride Waterbussen. Het ontwerp van de 2907 Electric is een doorontwikkeling van de eerste generatie. Het onderwaterschip is samen met MARIN ontwikkeld, waarbij de lengte en de tussenruimte tussen de catamaranrompen zijn aangepast. De rompen zijn nog maar ruim een meter breed, waardoor het schip voor weinig golfslag zorgt en het minder hinder voor andere vaarweggebruikers veroorzaakt. Gebruik van koolstofvezel (vaak aluminium) verlaagt het gewicht van het casco en compenseert het extra gewicht van de batterijen.
Aandrijving
De Waterbus 2907 Electric is uitgerust met azimuth-aandrijving voor betere manoeuvreerbaarheid, ook op drukke vaarwegen met weinig ruimte. De aandrijving wordt gevormd door draaibare roerpropellers, zoals op een sleepboot. Samen met MARIN en de Nederlandse leverancier Hydromaster is deze aandrijving ontwikkeld waarbij je snel kunt varen, tot zo’n 40 kilometer per uur. ,,Een waterbus moet vaak bij een halte aanleggen, soms wel elke 10 minuten. Door die tijdsbesparing kan er worden overwogen om langzamer te varen en daardoor bespaar je energie. Door carbon fiber in de constructie wordt er nog eens 30 procent bespaard. Lager gewicht zorgt tenslotte voor meer energiebesparing. En hoe minder energie, hoe minder batterijen. De nieuwe Waterbus is efficiënt, veroorzaakt geen emissie en is zeer comfortabel is voor passagiers.”
Snelladen
In samenwerking met leveranciers is een standaard gelijkstroomsysteem met batterijkasten ontwikkeld. Het 1000 Volt-systeem maakt snelladen mogelijk. Het schip gebruikt laadaansluitingen, met een goede reputatie in de autobranche. Damen gaat binnenkort ook testen met het Megawatt Charging System (MCS), een nieuw laadsysteem voor zwaar wegtransport. Daardoor kan de waterbus nog sneller laden.
Damen Shipyards beschikte al over zes hybride Waterbussen. Het ontwerp van de 2907 Electric is een doorontwikkeling van de eerste generatie.
