Bridges2000: ‘het not invented here-syndroom’ remt de haven van morgen
Van de Eemshaven tot Antwerpen. Van Den Helder tot Gent. Van IJmuiden en Amsterdam tot Rotterdam en Zeebrugge. En daartussen tientallen binnenhavens in Nederland en België. Iedere dag werken duizenden professionals aan hetzelfde doel: een veilige, efficiënte en betrouwbare logistieke keten. Toch is die keten zo sterk als de zwakste schakel. En juist daar ligt een uitdaging die we misschien onvoldoende benoemen. Niet de techniek, niet de infrastructuur, maar onze manier van samenwerken. Een hardnekkig verschijnsel staat echte samenwerking soms in de weg: ‘het not invented here-syndroom’. Oftewel: een goed idee wordt minder snel geaccepteerd omdat het niet uit de eigen organisatie komt. Dat klinkt misschien onschuldig, maar in de logistiek kost zo’n houding tijd, geld, capaciteit én uiteindelijk kwaliteit van de gehele keten.
De logistiek draait 24 uur per dag
Containers wachten niet. Ze arriveren wanneer een schip aanmeert. Binnenvaartschepen varen volgens hun planning. Vrachtwagens rijden dag en nacht om files te vermijden en optimaal gebruik te maken van de beschikbare capaciteit. De logistiek is al jaren een 24/7-operatie, maar aan het einde van de keten loopt het vaak vast.
Veel klanten lossen uitsluitend tijdens kantooruren of zelfs alleen in de ochtend. Daardoor ontstaan wachttijden, extra opslag, onnodige transportbewegingen en hoge kosten. Chauffeurs moeten wachten, terminals raken voller en schepen verliezen kostbare tijd.
Ook havens zelf zijn niet overal volledig ingericht op een 24/7-operatie. Natuurlijk wordt er enorm veel gedaan om processen slimmer en efficiënter te maken, maar de aansluiting tussen alle schakels blijft een uitdaging. Iedere gemiste aansluiting werkt door in de rest van de keten. Daar ligt een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Iedereen optimaliseert zijn eigen stukje
Vrijwel iedere haven investeert in digitalisering, planning, automatisering en duurzaamheid. Dat geldt voor Rotterdam, Antwerpen, Amsterdam, Gent, Zeebrugge, IJmuiden, Den Helder, de Eemshaven én de vele binnenhavens in Nederland en België. Dat is een goede ontwikkeling, maar te vaak optimaliseren we onze eigen processen zonder voldoende te kijken naar de totale logistieke keten. Terwijl juist daar de grootste winst te behalen is. Niet iedere haven hoeft zelf een oplossing te ontwikkelen, niet iedere terminal hoeft op-nieuw hetzelfde probleem op te lossen. En niet iedere organisatie hoeft het wiel opnieuw uit te vinden. Iedereen optimaliseert zijn eigen stukje, maar soms ligt de oplossing al honderd kilometer verderop.
Waarom leren we zo weinig van elkaar?
Iedere haven heeft zijn eigen geschiedenis, cultuur en werkwijze. Dat maakt iedere organisatie uniek, maar dat betekent niet dat iedere uitdaging uniek is. Personeelstekorten, piekbelasting, veiligheid, digitalisering, duurzaamheid en het beter willen afstemmen van logistieke processen spelen overal. Of het nu gaat om een grote zeehaven of een regionale binnenhaven. Toch horen we nog vaak uitspraken als: ’dat werkt misschien in Rotterdam’, ‘wij zijn geen Antwerpen’, ‘bij ons is de situatie anders’. Soms klopt dat, maar vaak is het vooral ‘het not invented here-syndroom’ dat spreekt. Goede ideeën worden niet beter of slechter doordat ze ergens anders zijn ontstaan.
Veiligheid kent geen eigendom
Bij BRIDGES2000 zien we dagelijks goede ideeën en voor de veiligheid worden die altijd gedeeld, want veiligheid kent zeker geen eigendom, dat is van iedereen. Iedereen weet dat bruggen en gangways een vanzelfsprekend onderdeel zijn van veilig werken in havens. Niemand discussieert erover of een veilige toegang tot een schip beschikbaar moet zijn. Die voorzieningen moeten gewoon klaar liggen wanneer ze nodig zijn.
Veiligheidsgevaren
Een slimme veiligheidsprocedure uit Gent kan net zo waardevol zijn in Amsterdam. Een efficiënte werkwijze uit Zeebrugge kan uitstekend toepasbaar zijn in Rotterdam. Een innovatieve oplossing uit een binnenhaven kan net zo relevant zijn voor een grote zeehaven. Veiligheid kent immers geen concurrentie. En logistiek kent vele veiligheidsgevaren. Wat als hele straten vol staan om overal tegelijk af te leveren? En wat als al die terminals naast de gewone samenwerking een nog grotere samenwerking zouden bereiken, waar-door er geen congestie meer is in de straat waar moet worden afgeleverd?
Samenwerking
De havenwereld staat voor grote veranderingen en uitdagingen. Geen enkele haven kan de veranderingen en uitdagingen alleen aan, cq oplossen. De situatie waarin we ons steeds meer bevinden en waar ook veiligheid een issue wordt, vraagt om een cultuur waarin we samenwerken en van elkaar willen leren. Waarin advies van buiten niet meer wordt gezien als kritiek, maar als een kans om sneller vooruit te komen. Samenwerking is misschien wel het belangrijkste instrument om de veiligheid verder te vergroten, efficiënter aan de CSRD-verplichtingen te voldoen en de logistieke keten daadwerkelijk slimmer in te richten.
In de logistiek is tijd de meest schaarse grondstof. Iedere vertraging werkt door in de keten. Iedere gemiste aansluiting kost capaciteit. Iedere non-pragmatische aanpak leidt tot hogere kosten, minder veiligheid en moeilijker voldoen aan de CSRD normen. Bovendien: iedere oplossing die al ergens anders bestaat, hoeft niet opnieuw bedacht te worden.
De haven van morgen bouwen we samen
Nederland en België beschikken samen over een van de sterkste havenclusters ter wereld. Dat is geen toeval. Dat is het resultaat van vakmanschap, ondernemerschap en innovatie. Toch vraagt de volgende stap iets anders. Niet nog méér afzonderlijke oplossingen, maar méér samenwerking.
Misschien moeten we in sterke havenclusters niet langer de vraag stellen: ‘van wie is dit idee?’ Maar veel vaker: ‘helpt dit de logistieke keten vooruit?’ Wanneer het antwoord daarop ‘ja’ is, doet de herkomst er eigenlijk niet meer toe. Juist door over organisatiegrenzen heen te kijken, kunnen de havens van Nederland en België samen de volgende stap zetten. De haven van morgen bouwen we tenslotte niet alleen, maar samen.
Dit artikel is samengesteld in samenwerking met ondernemer Hendrik van der Ham van Bridges2000. Het duurzaam opererende bedrijf bouwt en verhuurt bruggen en gangways en ondersteunt duurzame initiatieven.
